نقش على ( ع ) در فتح مكه از نقشى كه على ( ع ) در صلح حديبية ايفا كرد سخن گفتيم و يادآور شديم كه او خود و با خط خويش ، مواد توافقنامه را در دو نسخه نوشت كه يك نسخه براى قريش و نسخهء ديگرى نزد پيامبر ماند پيامبر از سوى خود به همهء مواد توافقنامه پايبند ماند ولى قريش بىميل نبود كه پيمان را نقض كند چه به دنبال شكست و عقب‌نشينى مسلمانان در نبرد مؤته انگيزه‌اى براى اين كار يافتند و نيرو و قدرت مسلمانان را دست كم گرفتند و بدانجا رسيدند كه هم‌پيمانانشان « بنى الدؤل » از بنى بكر را عليه خزاعه هم پيمان پيامبر ( ص ) برانگيختند ، پيمان ترك مخاصمه تصريح داشت كه خزاعه به هم‌پيمانان پيامبر مىپيوندد . « نبى دؤل » با يارى گرفتن از قريش ، « خزاعة » را مغلوب ساختند و بسيار از آنها را كشتند و محاصرهء سختى را بر آنان تحميل كردند هيئتى از آنها نزد پيامبر آمد و ايشان را در جريان اوضاع قرار داد وقتى پيامبر از اين جريان مطلع گشت جملهء مشهور خود را بر زبان آورد : ( پيروزيم مباد اگر به يارى خزاعه نشتابم ) اين سخن مشهورى است كه موضع اسلام را در برابر ظلم و ظالمين و در رابطه با پيمانها و توافقنامه‌هايى كه به سود مردم است ، نشان مىدهد . پيامبر پس از اين اهانتى كه قريش بر او روا داشت و نقض پيمانى كه از سوى آن به عمل آمد عزم جزم كرد و به آماده‌سازى خود پرداخت و در عين حال مصمم بود كه خبر اين موضوع به جايى ، درز نكند ولى خبر به « حاطب بن بلتعه » رسيد و او نيز بوسيلهء زنى از « مزينة » نامه‌اى براى قريش نوشت و ايشان را از تصميم محمد با خبر ساخت . و زن را به پنهانكارى توصيه كرد . زن مزبور ، نامه را گرفت و آن را با پوشش موهايش ، بر